توهین در لغت به معنای خوار کردن ـ سبک داشتن ـ خورای و خفت است 

/  موضوع ماده 608 قانون مجازات اسلامی /                    

  و

افتراء به معنای دروغ بافتن میباشد . / موضوع ماده 697 قانون مجازات اسلامی /

تهمت و افترا یعنی ؛ شخصی چیزی را به دروغ به دیگری نسبت دهد و او را كه مرتكب گناه و عمل زشتی نشده به انجام آن متهم كند و یا عیب و نقصی را كه در او نیست به او بچسباند و فرقی ندارد كه این نسبت دروغ در حضور او باشد یا در غیابِ او .

توهین و انواع آن :

1 ـ  توهین ساده که : عبارت است از توهین و اهانتی که علیرغم دارا بودن وصف مجرمانه از هیچ کیفیت مشددهای برخوردار نمیباشد .       /  ماده 608 قانون مجازات اسلامی /

2 ـ  توهین مشدد به اعتبار مقام و شخصیت مخاطب : که قانونگذار در برخی موارد به اعتبار مقام و شخصیت طرف اهانت شده ، برای مرتکب ، مجازات بیشتری تعیین نموده است /  مواد 514 ، 517 ، 609  قانون مجازات اسلامی /

3 ـ  توهین مشدد به اعتبار جنسیت طرف مقابل : یعنی  در قانون ، زن بودن یا صغیر بودن قربانی جرم توهین را موجب تشدید مجازات میداند .  /  ماده 619 قانون مجازات اسلامی /

4 ـ  توهین مشدد به اعتبار نحوه ارتکاب : موضوع ماده 700 قانون مجازات اسلامی

5 ـ  توهین مشدد به اعتبار وسیله ارتکاب

6 ـ  توهین مشدد به اعتبار ماهیت انتساب

*** تهمت دو صورت دارد :

 الف ـ افتراء :

تهمت زننده با  علم و آگاهی ، گناه یا عیبی را به شخصی نسبت می‌دهد یعنی می‌داند كه آن شخص دارای این عیب نیست و یا این گناه از او صادر نشده است مع الوصف آن را به او نسبت می‌دهد و حتی گاهی خود او مرتكب عمل زشتی شده ولی برای نجات خود از گرفتاری و فرار از مجازات آنرا به دیگری نسبت می‌دهد، كه در اصطلاح به آن افتراء گویند .

ب ـ تهمت ( بهتان ) :

تهمت زننده بدون علم بلكه از روی ظن و گمان چیزی را به شخصی نسبت می‌دهد كه در اصطلاح به آن تهمت (  بهتان ) گویند .

***  ***  ***

***  افترای عملی ؛

گاهی ممکن است کسی به جای آنکه حرف افترا آمیزی را علیه دیگری به زبان آورد و یا مطالب افترا آمیزی علیه وی منتشر نماید با گذاشتن ادوات و یا اشیای اتهامآور نزد وی او را در مظان اتهام قرار دهد و در واقع تأثیر منفی این کار بیشتر از یک افترای ساده است لذا مجازات سنگینتری برای این مورد تعیین شده است . / موضوع ماده 699 قانون مجازات اسلامی /  ماده 699 قانون مجازات اسلامی مقرر داشته : «    هر کس عالماً عامداً ، به قصد متهم نمودن دیگری آلات و ادوات جرم یا اشیایی را که یافت شدن آن در تصرف یک نفر موجب اتهام او میگردد بدون اطلاع آن شخص ، در منزل یا محل کسب یا جیب یا اشیایی که متعلق به اوست بگذارد یا مخفی کند یا به نحوی متعلق به او قلمداد نماید و در اثر این عمل شخص مزبور تعقیب گردد ، پس از صدور قرار منع تعقیب و یا اعلام برائت قطعی آن شخص، مرتکب به حبس از شش ماه تا سه سال و یا تا 74 ضربه شلاق محکوم میشود . »


عنصر مادی جرم افترا

1 ـ  رفتار فیزیکی :  افعال مثبت گذارندن- مخفی کردن- متعلق به غیر قلمداد نمودن  

ـ  منظور از گذاردن :  گذاشتن آلات و ادوات جرم و یا اتهام آور در منزل ـ محل کسب و مکانهای شخصی .

ـ منظور از مخفی کردن :  میتوان گفت برای مثال مواد مخدر در باغچه منزل کسی پنهان کردن .

ـ منظور از متعلق به غیر قلمداد نمودن :  میتوان اینگونه مثال زد که کسی مواد مخدر خود را در ساک کسی دیگر بیندازد و آن شخص تحت تعقیب قرار گیرد.

شرایط اوضاع و احوال

اولین شرط این است که ماهیت اتهام آور اشیاء ، آلات و ادواتی که در منزل و.... کشف شود لذا اگر ماهیت این موارد کیفری نباشد و باعت اتهام به کسی نشود و تنها شاید باعث ایجاد بدبینی وی در مردم شود جرم محقق نمیشود .

عنصر روانی جرم افتراء

برای تحقق جرم افترای عملی باید سوء نیت وجود داشته باشد و مرتکب با توجه به ماده 699 قانون مجازات اسلامی عمل خود را عالماً عامداً به قصد متهم نمودن دیگری انجام دهد